Jak pokazuje badanie Edelman Trust Barometer 2026, zrealizowane przez globalną firmę komunikacyjną Edelman, aż 70 proc. badanych deklaruje, że nie ufa osobom o innych wartościach i poglądach – czerpiącym informacje z odmiennych źródeł, inaczej postrzegającym problemy społeczne lub wywodzącym się z innych środowisk. Trend ten jest widoczny globalnie, niezależnie od wieku, płci, poziomu dochodów czy stopnia rozwoju kraju.
– Seria kryzysów ostatnich lat zachwiała naszym poczuciem bezpieczeństwa. W obliczu nasilających się obaw o pracę związanych z rozwojem AI, rosnących kosztów życia i zagrożenia dezinformacją, zamykanie się we własnych bańkach jest naturalnym mechanizmem obronnym. Biznes musi działać ze świadomością związanych z tym wyzwań i swojej roli, jako instytucji cieszącej się największym zaufaniem. Inaczej będzie się mierzyć z konsekwencjami takimi jak obniżona produktywność, niechęć do innowacji czy większa rotacja pracowników – komentuje Jarosław Bańda, wiceprezes firmy Lighthouse, która jest wyłącznym przedstawicielem Edelmana w Polsce.
Od strachu do izolacji
Badania Edelmana pokazują, że globalne społeczeństwa przeszły w ostatnich latach drogę od niepokoju i strachu, przez polaryzację i poczucie krzywdy, aż do dominującego dziś trendu izolacji. Zaufanie coraz rzadziej ma charakter instytucjonalny czy wspólnotowy, a częściej koncentruje się na najbliższym otoczeniu – rodzinie, pracodawcy czy lokalnej społeczności. Przesunięcie myślenia z „my” na „ja” osłabia dziś zdolność społeczeństw do wspólnego działania, sprzyja krótkoterminowym interesom kosztem długofalowych polityk, blokuje kluczowe inwestycje i zwiększa opór wobec zmian. Rośnie też nacjonalizm gospodarczy. Zaufanie do firm krajowych znacząco przewyższa dziś zaufanie do firm zagranicznych, a ponad jedna trzecia respondentów badania chciałaby ograniczenia ich obecności w swoim kraju – nawet kosztem wyższych cen i mniejszego wyboru.
Główne źródła nasilającej się izolacji społecznej
Autorzy raportu Edelman Trust Barometer 2026 wskazują kilka kluczowych czynników, które wpływają na rosnący trend izolowania się we własnych ekosystemach zaufania:
- Rekordowo wysoki niepokój ekonomiczny – dwie trzecie pracowników obawia się wpływu międzynarodowej polityki handlowej i wojen celnych na swojego pracodawcę. Niepokój budzi również rozwój AI: 54 proc. osób o niskich dochodach i 44 proc. o średnich dochodach uważa, że zamiast skorzystać na upowszechnieniu sztucznej inteligencji, zostanie przez nią wypchnięta na margines.
- Spadek optymizmu i wiary w lepsze jutro – jedynie 32 proc. respondentów wierzy, że kolejne pokolenie będzie żyło lepiej. To spadek o 4 punkty procentowe rok do roku. W krajach takich jak Singapur, Tajlandia, Indie czy Chiny poziom optymizmu obniżył się nawet o kilkanaście punktów procentowych.
- Kryzys informacji – 65 proc. badanych obawia się, że zagraniczne podmioty celowo wprowadzają fałszywe informacje do krajowych mediów, by pogłębiać podziały społeczne. Jednocześnie tylko 39 proc. respondentów regularnie (co najmniej raz w tygodniu) sięga po źródła reprezentujące odmienne punkty widzenia.
- Narastająca luka zaufania między grupami dochodowymi – badanie pokazuje 15-punktową różnicę w poziomie zaufania między osobami o wysokich i niskich dochodach. Najsłabiej sytuowani postrzegają instytucje jako średnio o 18 punktów mniej kompetentne i o 15 punktów mniej etyczne niż osoby zamożniejsze.
Co z tego wynika dla biznesu?
W świecie pogłębiającej się polaryzacji i izolacji miejsce pracy pozostaje jedną z ostatnich przestrzeni, w których spotykają się ludzie o różnych poglądach, połączeni wspólnymi celami. Dlatego to właśnie pracodawcy są postrzegani przez respondentów badania jako instytucje zdolne do budowania mostów między grupami o różnych poglądach. Zaufanie do miejsca pracy deklaruje 78 proc. pracowników – o 14 punktów procentowych więcej niż do biznesu ogółem (64 proc.) i aż o 25 punktów więcej niż do rządu (53 proc.).
– Biznes powinien postawić na budowanie długofalowych relacji z lokalnymi społecznościami, schodząc z poziomu międzynarodowego na wielonarodowy, inicjować działania skupiające ludzi wokół wspólnych celów oraz prowadzić komunikację w sposób skoncentrowany na tym co łączy, a nie dzieli. Firmy, które wykorzystają swój potencjał jako platformy do budowania zaufania, wyjdą z tej sytuacji obronną ręką i zyskają ogromną przewagę konkurencyjną – podsumowuje Jarosław Bańda.
Pełny raport można znaleźć tutaj: www.edelman.com/trust/2026/trust-barometer.
